Η πορεία ενός χωρισμού δεν είναι ποτέ μόνο μια εξωτερική αλλαγή. Είναι μια βαθιά εσωτερική διαδικασία που αγγίζει την ταυτότητα, τις επιλογές και τον τρόπο που μια γυναίκα βλέπει τον εαυτό της και τη ζωή της. Σε αυτή τη συζήτηση, η Όλγα Κουμπαράκη μιλά ανοιχτά για όλα εκείνα τα στάδια που συχνά δεν φαίνονται απ’ έξω, αλλά καθορίζουν ουσιαστικά τη μετάβαση από το «τέλος» σε μια νέα αρχή.
1. Η δική σας διαδρομή ξεκίνησε μέσα από μια προσωπική κρίση. Ποια ήταν η στιγμή που αποφασίσατε ότι ο χωρισμός σας δεν θα είναι «τέλος», αλλά μια νέα αρχή;
Είμαι από τη φύση μου αισιόδοξo άτομο.
Πάντα έβλεπα τη φωτεινή πλευρά στις δύσκολες στιγμές, ακόμα κι όταν δεν ήταν εύκολο να τη βρω.Όταν πέρασα το δικό μου δύσκολο διαζύγιο, ήρθε μια στιγμή που αποφάσισα ότι δεν θα άφηνα τον πόνο να με ορίσει. Τον έκανα κυριολεκτικά «καύσιμο».
Τότε γεννήθηκε και το όραμά μου.Δημιούργησα μια νέα ταυτότητα, αυτή της δημιουργού που εμπνέει χιλιάδες γυναίκες να γνωρίσουν και να αγαπήσουν τον εαυτό τους. Να φύγουν από σχέσεις που τις βλάπτουν και να χτίσουν τη ζωή τους με τους δικούς τους όρους, μια ζωή που θα δίνει χαρά και ελευθερία στην ψυχή τους.
2. Ποιο είναι το μεγαλύτερο λάθος που βλέπετε να κάνουν οι γυναίκες όταν περνούν έναν χωρισμό;
Το μεγαλύτερο λάθος είναι η άρνηση να αποδεχτούν και να βιώσουν τον πόνο στην ώρα του. Αυτό εκδηλώνεται συνήθως με δύο αντίθετους, αλλά εξίσου παγιδευτικούς τρόπους.
Ο πρώτος είναι η παγίδα της «Υπερδραστήριας Γυναίκας». Γεμίζουν το πρόγραμμά τους ασφυκτικά: γυμναστήριο, εξόδους κάθε βράδυ, δουλειά χωρίς σταματημό. Δηλώνουν παντού «είμαι μια χαρά, ο χωρισμός δεν με αγγίζει». Αλλά αυτό δεν είναι επούλωση, είναι αποφυγή. Ο πόνος, η θλίψη και ο θυμός δεν εξαφανίζονται όταν τα βάζεις κάτω «από το χαλί». Απλώς κρύβονται στο υποσυνείδητο και ξεπροβάλλουν μήνες αργότερα (ως ξαφνικό άγχος, κατάθλιψη ή εκρήξεις σε επόμενες σχέσεις).
Ο δεύτερος είναι η εμμονή με το «Γιατί;». Η προσπάθεια να καταλάβεις τι πήγε στραβά αναλύοντας κάθε μήνυμα, κάθε κουβέντα, κάθε συμπεριφορά. Να στέλνεις σεντόνια-κείμενα για να «εξηγηθείτε» ή να τον κάνεις να καταλάβει τί έχασε.
Να ψάχνεις μια «τελευταία κουβέντα» που θα κλείσει τον κύκλο. Η σκληρή αλήθεια είναι ότι αυτό το «κλείσιμο» δεν έρχεται ποτέ από τον άλλον, έρχεται μόνο από σένα. Ψάχνοντας απαντήσεις από κάποιον που είναι εξίσου μπερδεμένος, το μόνο που πετυχαίνεις είναι να μένεις συναισθηματικά δεμένη μαζί του και να ξύνεις συνεχώς την πληγή σου.
Άλλα συχνά λάθη είναι να μπεις αμέσως σε νέα σχέση για να μαλακώσει ο πόνος και να νιώσεις ξανά επιθυμητή, να παρακολουθείς εμμονικά τα social media του πρώην, να εξιδανικεύεις το παρελθόν και να θυμάσαι μόνο τις καλές στιγμές.
3. Τι είναι αυτό που πραγματικά «σπάει» μέσα σε μια γυναίκα μετά από έναν δύσκολο χωρισμό; Είναι η σχέση ή η ταυτότητά της;
Και τα δύο σπάνε, αλλά η ταυτότητα είναι αυτό που πονάει περισσότερο.Όταν μια γυναίκα χωρίζει, δεν χάνει μόνο έναν σύντροφο. Χάνει την εικόνα που είχε για τον εαυτό της, το παρελθόν της και κυρίως, το μέλλον που είχε ονειρευτεί μαζί με το άλλο άτομο. Καταρρέουν οι προσδοκίες της.Σπάει το «Εμείς» και ξαφνικά πρέπει να επιστρέψει στο «Εγώ».
Ο ρόλος της αλλάζει ριζικά: από «σύντροφος», «σύζυγος», «το στήριγμα κάποιου», γίνεται ξαφνικά «ελεύθερη» ή «μόνη». Αυτή η μετάβαση προκαλεί μια βαθιά υπαρξιακή κρίση, πολλές γυναίκες νιώθουν μέσα τους…«Αν δεν είμαι η γυναίκα του τάδε, τότε ποια είμαι;»
Δεν πενθείς μόνο αυτό που είχες. Πενθείς και αυτό που ήλπιζες ότι θα έχεις. Σπάει η ψευδαίσθηση της ασφάλειας, το αίσθημα του «για πάντα». Το μέλλον από οργανωμένο και οικείο γίνεται ξαφνικά άγνωστο και τρομακτικό. Αυτό είναι το βαθύτερο τραύμα. Και αυτό είναι που πρέπει να επουλωθεί πρώτα.
4. Πόσο δύσκολο είναι για μια γυναίκα να επαναπροσδιορίσει τον εαυτό της έξω από το «status» μιας σχέσης;
Είναι πολύ δύσκολο, αλλά όχι επειδή η γυναίκα δεν έχει τη δύναμη. Είναι δύσκολο επειδή η κοινωνία μας ακόμα τείνει να μετράει την επιτυχία μιας γυναίκας με βάση τη σχεσιακή της κατάσταση. Όταν αυτό φεύγει, νιώθει ξαφνικά εκτεθειμένη σαν να πρέπει να αποδείξει την αξία της από το μηδέν, χωρίς τον τίτλο της «συντρόφου».Το να είσαι μέλος ενός ζευγαριού σου δίνει ένα έτοιμο σενάριο ζωής: ξέρεις τη ρουτίνα σου, τι κάνεις τα Σαββατοκύριακα, με ποιους βγαίνεις, πώς σε βλέπει η οικογένεια κι οι συνάδελφοι στην δουλειά σου.
Ο επαναπροσδιορισμός σημαίνει ότι πρέπει να απαντήσεις σε ερωτήματα που είχες ξεχάσει για χρόνια:Τι μου αρέσει να τρώω όταν δεν μαγειρεύω για δύο; Ποια είναι τα δικά μου χόμπι και όχι αυτά που ακολουθούσα για χάρη του άλλου; Μπορώ να κάτσω μόνη σε ένα καφέ χωρίς να νιώθω αμήχανα; Μπορώ να πάω ένα ταξίδι μόνη μου;Μπορώ να αναλάβω πλήρως την ευθύνη της ζωής μου και των παιδιών μου;
Είναι δύσκολο επειδή είναι δημιουργικό. Ο επαναπροσδιορισμός δεν είναι παθητική κατάσταση, είναι βαθιά δουλειά αυτογνωσίας και αυτοαποδοχής.Κι αυτή η δουλειά γίνεται ακριβώς εκεί, μέσα στις ατομικές συνεδρίες.Mε τις γυναίκες που συνεργάζομαι εστιάζω εξ αρχής στο να τις ακούσω, να τις κατανοήσω και τους δείξω πως να γαπούν και ν’αποδέχονται τον εαυτό τους πέρα από τα λάθη και τις αδυναμίες τους.Με πρακτικές ασκήσεις κι εργαλεία τις βοηθώ ν’ανακαλύψουν την αξία και την μοναδικότητα τους και χαράζουμε μαζί την διαδρομή για την ζωή που επιθυμούν να ζήσουν στο άμεσο μέλλον.
Η γυναίκα που καταφέρνει να σπάσει αυτόν τον δεσμό και να βρει την αξία της ανεξάρτητα από το αν κάποιος την επιλέγει ή όχι, αποκτά μια πραγματική υπερδύναμη. Σταματά να ψάχνει το «άλλο της μισό» επειδή συνειδητοποιεί ότι ήταν πάντα ολόκληρη.
5. Αν βλέπαμε τον χωρισμό ως «στρατηγικό restart», ποια θα ήταν τα πρώτα 3 βήματα που πρέπει να κάνει μια γυναίκα;
Σε κάθε πετυχημένο restart, το μυστικό δεν είναι να προχωρήσεις μπροστά στα τυφλά, αλλά να κάνεις μια έξυπνη αναδιοργάνωση. Ο πιο πολύτιμος πόρος σου είναι η ψυχική σου ενέργεια και ο χρόνος σου.
Κάποια βασικά βήματα είναι:
- Προστάτεψε την ψυχική σου ενέργεια. Block, unfollow ή τουλάχιστον απόσταση από τον πρώην παντού. Δεν το κάνεις από κακία. Το κάνεις επειδή κάθε φορά που βλέπεις μια φωτογραφία του ή του στέλνεις μήνυμα, «αιμορραγείς» ενέργεια που θα μπορούσες να επενδύσεις στον εαυτό σου.
- Άλλαξε χώρο και ρουτίνα. Αναδιαμόρφωσε το σπίτι σου, άλλαξε θέση στα έπιπλα, απομάκρυνε τα πράγματά του. Φτιάξε μια νέα καθημερινότητα που να σε εκφράζει αποκλειστικά εσένα. Το περιβάλλον σου επηρεάζει βαθιά πώς νιώθεις, χρησιμοποίησέ το ως σύμμαχο.
- Κάνε rebranding στον εαυτό σου, αλλάζοντας τη νοοτροπία σου. Αντί για «γιατί να μου συμβεί αυτό;», άρχισε να ρωτάς: «Ποια είμαι τώρα και τι θέλω να πετύχω στο επόμενο κεφάλαιό μου;» Μετατοπίζεις το κέντρο βάρους από τον «άλλον» πίσω σε «σένα». Όταν αρχίσεις να βλέπεις τον εαυτό σου να εξελίσσεται και να πετυχαίνει στόχους ανεξάρτητα από σχέση, η αυτοεκτίμησή σου σταματά να εξαρτάται από εξωτερικούς παράγοντες. Αρχίζεις και λάμπεις από μέσα προς τα έξω (όπως τα vitro).
6. Με τόσες εκπαιδεύσεις — coaching, NLP, Theta Healing — ποιο εργαλείο θεωρείτε πιο transformational για μια γυναίκα που θέλει να ξανασταθεί στα πόδια της;
Όλα τα εργαλεία είναι απαραίτητα, το ένα συμπληρώνει το άλλο και μαζί δίνουν μια ολιστική προσέγγιση. Είναι σαν μια συνταγή, χρειάζεσαι όλα τα υλικά για να βγει ένα ωραίο αποτέλεσμα.Αν έπρεπε όμως να επιλέξω ένα, θα ήταν το coaching.
Γιατί σε βάζει σε μια διαδρομή….ξεκινά από εκεί που βρίσκεσαι τώρα και σε οδηγεί εκεί που θέλεις να φτάσεις. Μέσα από δυναμικές ερωτήσεις, ξανασυστήνεσαι με τον εαυτό σου, ανακαλύπτεις ποιες περιοριστικές πεποιθήσεις σε εμποδίζουν να ζεις στο μέγιστο δυναμικό σου και αρχίζεις να ζεις πιο αυθεντικά.
Το coaching δεν σου δίνει απαντήσεις. Σε βοηθάει να τις βρεις μόνη σου. Κι αυτό είναι που κάνει τη διαφορά, γιατί πηγάζουν από την βαθύτερη επιθυμία της ψυχής σου.
7. Ποιες είναι οι πιο συχνές πεποιθήσεις που κρατούν τις γυναίκες «κολλημένες» σε μια κατάσταση που δεν τις εκφράζει;
Αν μπορούσαμε να μπούμε στο μυαλό μιας γυναίκας που μένει εγκλωβισμένη σε μια σχέση ή κατάσταση που δεν την εκφράζει, θα βρούμε σχεδόν πάντα τις ίδιες πεποιθήσεις.Οι πεποιθήσεις που συναντώ πιο συχνά είναι
- «Έχω επενδύσει τόσα χρόνια, δεν μπορώ να τα πετάξω τώρα.» Το ότι έχεις επενδύσει χρόνο δεν σημαίνει ότι πρέπει να συνεχίσεις να επενδύεις, αν η απόδοση είναι μηδενική ή αρνητική.
- «Εγώ θα τον αλλάξω. Θα καταλάβει πόσο τον αγαπώ και θα μ’εκτιμήσει.» Η αλήθεια είναι ότι κανείς δεν αλλάζει αν δεν το θέλει ο ίδιος. Και μια σχέση δεν αντέχει στη βάση της ελπίδας ότι ο άλλος θα γίνει κάποτε αυτός που θέλεις να είναι.
- «Μόνη μου δεν τα καταφέρνω. Χρειάζομαι κάποιον για να είμαι ολοκληρωμένη.» Αυτή είναι ίσως η πιο βαθιά ρίζα της εξάρτησης και η πιο σημαντική να αντιμετωπιστεί.
- «Τι θα πουν οι άλλοι;» Ο φόβος της κοινωνικής κριτικής, της οικογένειας, των φίλων, της «γειτονιάς» κρατά πολλές γυναίκες παγιδευμένες σε ζωές που τις βλάπτουν.
- «Πώς θα το πάρουν τα παιδιά;» Ο φόβος ότι τα παιδιά θα τραυματιστούν ψυχικά αν οι δύο γονείς χωρίσουν. Η αλήθεια είναι ότι τα παιδιά τραυματίζονται πολύ πιο βαριά μέσα σε μία κακοποιητική και γεμάτη εντάσεις οικογένεια.
Το πρώτο βήμα για να απελευθερωθείς είναι να αναγνωρίσεις ποια από αυτές τις πεποιθήσεις σε κυβερνά και να αποφασίσεις ότι δεν θα την αφήσεις πια να ορίζει τις επιλογές σου.
8. Πιστεύετε ότι η κοινωνία στην Ελλάδα έχει αλλάξει ως προς το πώς βλέπει μια γυναίκα μετά από έναν χωρισμό;
Έχει αλλάξει, αλλά όχι αρκετά, και σίγουρα όχι ομοιόμορφα. Στις μεγάλες πόλεις, και ιδιαίτερα στις νεότερες γενιές, υπάρχει σαφώς μεγαλύτερη αποδοχή. Ο χωρισμός δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως «αποτυχία» με τον ίδιο τρόπο που γινόταν παλιά. Πολλές γυναίκες μιλούν ανοιχτά για τις εμπειρίες τους και αυτό δημιουργεί μια πιο ελεύθερη κουλτούρα.Αλλά σε πολλά περιβάλλοντα, μικρότερες κοινότητες, παραδοσιακές οικογένειες εξακολουθεί να υπάρχει το στίγμα.
Η διαζευγμένη γυναίκα εξακολουθεί να «εξηγείται», να δικαιολογείται, να κρίνεται( γι αυτό και δυσκολεύεται να κάνει το βήμα).
Αυτό όμως που με ελπίζει είναι ότι ολοένα και περισσότερες γυναίκες επιλέγουν να μην δίνουν δύναμη σε αυτές τις κρίσεις. Ξέρουν τι άφησαν πίσω τους και ξέρουν και το γιατί. Και αυτή η εσωτερική ευθυγράμμιση είναι πολύ πιο δυνατή από οποιαδήποτε κοινωνική αποδοχή.
9. Τι σημαίνει στην πράξη «μια γυναίκα που αγαπά τον εαυτό της»;
Σημαίνει πολύ συγκεκριμένα πράγματα δεν είναι μόνο θεωρίες.Σημαίνει ότι θέτεις όρια χωρίς ενοχές. Ότι επιλέγεις τις σχέσεις, τις δουλειές και τις συνθήκες ζωής που σε τιμούν και φεύγεις από αυτές που δεν σε τιμούν.
Σημαίνει ότι δεν χρειάζεσαι την επικύρωση κάποιου άλλου για να νιώσεις αξία. Ότι μπορείς να κάτσεις με τον εαυτό σου μόνη, χωρίς σχέση, χωρίς την έγκριση κάποιου και να νιώθεις καλά.
Σημαίνει ότι φροντίζεις τον εαυτό σου (σώμα, μυαλό, ψυχή) όχι επειδή θέλεις να αρέσεις σε κάποιον, αλλά επειδή αξίζεις φροντίδα.
Και σημαίνει, πάνω από όλα, ότι δεν συμβιβάζεσαι με λιγότερα από αυτά που πραγματικά θέλεις ,επειδή σου έμαθαν ότι δεν αξίζεις περισσότερα.
10. Γιατί είναι τόσο δύσκολο για πολλές γυναίκες να θέσουν όρια;
Επειδή μας έχουν μάθει ότι τα όρια είναι εγωισμός.Από μικρές, οι περισσότερες γυναίκες ανατρέφονται με την ιδέα ότι να είσαι «καλή» σημαίνει να είσαι διαθέσιμη, να μην αντιδράς, να ικανοποιείς. Η φροντίδα των άλλων παρουσιάζεται ως αρετή κι αν τολμήσεις να πεις «όχι», αισθάνεσαι ότι έχεις αποτύχει σε κάτι θεμελιακό.
Επίσης, πολλές γυναίκες συνδέουν τα όρια με την σύγκρουση και την σύγκρουση με απόρριψη. Οπότε σιωπούν, υπομένουν, παραχωρούν για να διατηρήσουν την γαλήνη.Αλλά αυτή η γαλήνη είναι ψεύτικη. Κρύβει θυμό, κόπωση και βαθύ αίσθημα αδικίας.
Τα αληθινά όρια δεν είναι τοίχοι, είναι η έκφραση του σεβασμού που έχεις στον εαυτό σου. Και όταν αρχίσεις να τα θέτεις, ανακαλύπτεις ότι οι σχέσεις που αντέχουν δεν ήταν ποτέ βασισμένες στην εξάντλησή σου.
11. Έχετε δουλέψει με πολλές γυναίκες. Υπάρχει μια ιστορία που σας έχει μείνει και σας επιβεβαίωσε ότι αυτό που κάνετε έχει πραγματικό αντίκτυπο;
Υπάρχουν πολλές ιστορίες κι αυτό από μόνο του είναι η μεγαλύτερη επιβεβαίωση.Αλλά υπάρχει μια συγκεκριμένη γυναίκα που μου έρχεται πάντα στο μυαλό.
Ήρθε σε μένα σε πλήρη κατάρρευση είχε χάσει τη δουλειά της, μόλις είχε χωρίσει, και πίστευε ότι δεν αξίζει τίποτα. Ένιωθε ότι η ζωή της είχε τελειώσει στα 45 της.Δουλέψαμε μαζί για μήνες. Αφαιρέσαμε τις πεποιθήσεις που κουβαλούσε από χρόνια για τον εαυτό της, για τις σχέσεις, για αυτό που «επιτρέπεται» να θέλει μια γυναίκα.
Έμαθε να φροντίζει και ν ’αγαπά τον εαυτό της ουσιαστικά και αφέθηκε να λάβει, χωρίς ενοχές. Σήμερα έχει τη δική της επιχείρηση. Έχει έναν σύντροφο που τη σέβεται. Και το πιο σημαντικό ξυπνάει χαρούμενη κι ευγνώμων με έναν τρόπο που δεν το έκανε ποτέ όσο ήταν «ασφαλής» στη ζωή της.Εκείνη η μεταμόρφωση (και πολλές άλλες) είναι ο λόγος που κάνω αυτό που κάνω.
12. Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος της κοινότητας στη γυναικεία ενδυνάμωση;
Είναι κρίσιμος. Δεν θεραπευόμαστε σε απομόνωση.Όταν μια γυναίκα ακούει μια άλλη να λέει «κι εγώ το έχω νιώσει αυτό» κάτι σπάει μέσα της. Η ντροπή, η αίσθηση ότι «κάτι φταίει σε μένα», αρχίζει να διαλύεται.
Η κοινότητα δίνει καθρέφτη. Σε βλέπει. Σε κρατά. Σου υπενθυμίζει ποια είσαι τις μέρες που το έχεις ξεχάσει.Γιατί η συλλογική δύναμη μιας ομάδας γυναικών που αλλάζουν μαζί δεν συγκρίνεται με τίποτα.
Γι’αυτό και συμμετέχω ενεργά σε αρκετές γυναικείες οργανώσεις και είμαι μέντορας στην αγαπημένη μου ομάδα Women Do Business https://womendobusiness.eu όπου βοηθούμε γυναίκες που θέλουν να μπουν στο επιχειρείν και χρειάζονται ενδυνάμωση και καθοδήγηση.
13. Μπορεί μια γυναίκα να μετατρέψει μια προσωπική κρίση σε επαγγελματική ευκαιρία; Το έχετε δει να συμβαίνει;
Το έχω ζήσει προσωπικά και το έχω δει να συμβαίνει επανειλημμένα.Η κρίση σε αναγκάζει να σταματήσεις, να κοιτάξεις μέσα σου και να αναρωτηθείς: «Τι πραγματικά θέλω; Τι πραγματικά ξέρω να κάνω;»
Πολλές φορές, η απάντηση βρίσκεται ακριβώς στον πόνο που βίωσες, επειδή αυτός ο πόνος σου έδωσε κατανόηση, ενσυναίσθηση και εμπειρία που δεν αποκτάς αλλιώς.Έχω δουλέψει με γυναίκες που μέσα από το διαζύγιό τους ανακάλυψαν ότι θέλουν να γίνουν θεραπεύτριες, επιχειρηματίες, αισθητικοί. Που άνοιξαν επιχειρήσεις που αντικατοπτρίζουν τις αξίες τους. Που βρήκαν επιτέλους τη δουλειά που τις ξυπνά το πρωί με ενθουσιασμό.
Η κρίση δεν είναι το τέλος. Είναι συχνά η αρχή του πιο αυθεντικού κεφαλαίου της ζωής σου.
14. Αν μια γυναίκα διαβάζει αυτή τη συνέντευξη και βρίσκεται τώρα σε μια δύσκολη φάση, ποιο είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνει σήμερα;
Να σταματήσει να πολεμά τον εαυτό της.Να τον αποδεχτεί με τα φωτεινά και τα σκοτεινά κομμάτια της.
Στην γυναίκα λοιπόν που διαβάζει αυτή την συνέντευξη θέλω να θυμάται….
Αν βρίσκεται σε δύσκολη φάση, το πρώτο και πιο σημαντικό πράγμα που μπορεί να κάνει σήμερα είναι να επιτρέψει στον εαυτό της να νιώσει αυτό που αισθάνεται χωρίς να το κρίνει, χωρίς να προσπαθεί να το «φτιάξει» γρήγορα.Δεν χρειάζεται να έχει όλες τις απαντήσει σήμερα. Χρειάζεται να είναι ειλικρινής με τον εαυτό της και να κάνει ένα μόνο μικρό βήμα.
Ίσως αυτό το βήμα είναι να μιλήσει σε κάποιον που εμπιστεύεται. Ίσως είναι να ζητήσει βοήθεια από κάποιον ειδικό κι αυτό δεν είναι αδυναμία.
Ας μου στείλει ένα απλό μήνυμα και θα τα βάλουμε όλα σε τάξη.
15. Αν μπορούσατε να πείτε μία φράση σε κάθε γυναίκα που φοβάται να φύγει από κάτι που δεν την εκφράζει, ποια θα ήταν αυτή;
«Μην φοβάσαι να προχωρήσεις στον δρόμο που δεν ξέρεις, να φοβάσαι να μείνεις όλη σου την ζωή εκεί που είσαι τώρα».
