Μια εταιρεία θέτει έναν ξεκάθαρο στόχο στο τμήμα εξυπηρέτησης πελατών: να μειωθεί ο μέσος χρόνος κάθε τηλεφωνικής κλήσης. Οι εργαζόμενοι προσαρμόζουν τον τρόπο που εργάζονται και σύντομα ο δείκτης βελτιώνεται. Οι κλήσεις γίνονται μικρότερες και οι αναφορές δείχνουν καλύτερη απόδοση. Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα. Ορισμένοι πελάτες χρειάζεται να επικοινωνήσουν ξανά, επειδή το αρχικό τους ζήτημα δεν λύθηκε.
Η επιχείρηση πέτυχε τον στόχο που είχε θέσει, χωρίς απαραίτητα να βελτιώσει το αποτέλεσμα που πραγματικά την ενδιέφερε.
Αυτό το παράδειγμα αποκαλύπτει μια σημαντική πρόκληση της επιχειρηματικής διοίκησης. Οι δείκτες απόδοσης, γνωστοί ως KPIs, αποτελούν πολύτιμα εργαλεία. Βοηθούν τις εταιρείες να παρακολουθούν την πρόοδό τους, να εντοπίζουν προβλήματα και να αξιολογούν την αποτελεσματικότητα των αποφάσεών τους. Όμως ένας δείκτης δεν περιγράφει πάντα ολόκληρη την πραγματικότητα.
Το ζήτημα γίνεται πιο σύνθετο όταν ένας αριθμός μετατρέπεται από εργαλείο παρακολούθησης σε αποκλειστικό στόχο.
Σκεφτείτε μια ομάδα πωλήσεων που αξιολογείται μόνο με βάση τον αριθμό των νέων πελατών. Οι εργαζόμενοι μπορεί να επικεντρωθούν στην πραγματοποίηση περισσότερων συμφωνιών, ακόμη και όταν ορισμένοι πελάτες δεν ταιριάζουν πραγματικά στις υπηρεσίες της εταιρείας.
Βραχυπρόθεσμα, οι νέες συνεργασίες αυξάνονται. Μακροπρόθεσμα, όμως, η επιχείρηση μπορεί να αντιμετωπίσει περισσότερα παράπονα, ακυρώσεις ή δυσκολίες στην εξυπηρέτηση.
Το πρόβλημα δεν βρίσκεται απαραίτητα στους εργαζομένους. Βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο έχει σχεδιαστεί το σύστημα αξιολόγησης.
Όταν μια διοίκηση ανταμείβει συστηματικά μόνο ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα, είναι φυσικό οι άνθρωποι να προσπαθούν να το πετύχουν. Αν όμως αυτός ο στόχος δεν συνδέεται σωστά με τη συνολική επιτυχία της επιχείρησης, μπορεί να δημιουργήσει ανεπιθύμητες συμπεριφορές.
Η συγκεκριμένη λογική σχετίζεται με αυτό που συχνά περιγράφεται ως νόμος του Goodhart: όταν ένα μέτρο μετατρέπεται σε στόχο, μπορεί να χάσει μέρος της αξίας του ως αξιόπιστου δείκτη.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις χρειάζεται να ξεχωρίζουν τον αριθμό που παρακολουθούν από το πραγματικό αποτέλεσμα που επιδιώκουν.
Ένα ηλεκτρονικό κατάστημα, για παράδειγμα, μπορεί να θεωρεί επιτυχία την αύξηση της επισκεψιμότητας. Αν όμως οι νέοι επισκέπτες δεν ενδιαφέρονται για τα προϊόντα του, ο μεγαλύτερος αριθμός επισκέψεων δεν σημαίνει απαραίτητα μεγαλύτερη εμπορική αξία.
Αντίστοιχα, μια ομάδα marketing μπορεί να αυξήσει σημαντικά τους followers ενός λογαριασμού, χωρίς αυτό να οδηγεί σε ουσιαστική αναγνωρισιμότητα στο κοινό που ενδιαφέρει την επιχείρηση.
Για αυτό, η αξιολόγηση χρειάζεται να βασίζεται σε περισσότερες από μία πληροφορίες.
Στο τμήμα εξυπηρέτησης πελατών, ο χρόνος κλήσης μπορεί να εξετάζεται μαζί με το ποσοστό επίλυσης των προβλημάτων και την ικανοποίηση των πελατών. Στις πωλήσεις, ο αριθμός των συμφωνιών μπορεί να συνδυάζεται με τη διάρκεια των συνεργασιών και την οικονομική τους απόδοση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε εταιρεία χρειάζεται δεκάδες διαφορετικούς δείκτες. Η υπερβολική μέτρηση μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση και να αποσπάσει χρόνο από την πραγματική εργασία.
Η πρόκληση είναι να επιλεγούν λίγοι, ουσιαστικοί δείκτες που παρουσιάζουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα.
Σημαντικό είναι επίσης να εξετάζεται πώς επηρεάζει ένας στόχος τη συμπεριφορά της ομάδας. Αν ζητάμε από τους εργαζομένους να ολοκληρώνουν περισσότερες εργασίες καθημερινά, υπάρχει κίνδυνος να μειωθεί η προσοχή στην ποιότητα; Αν επιβραβεύουμε μόνο την ατομική απόδοση, μήπως αποθαρρύνουμε τη συνεργασία;
Τέτοιες ερωτήσεις χρειάζεται να τίθενται πριν εφαρμοστεί ένα νέο σύστημα αξιολόγησης.
Η συμμετοχή των εργαζομένων μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη. Οι άνθρωποι που εκτελούν καθημερινά μια εργασία γνωρίζουν συχνά λεπτομέρειες που δεν αποτυπώνονται στις διοικητικές αναφορές. Μπορούν να εξηγήσουν γιατί ένας δείκτης βελτιώθηκε, τι δυσκολίες προέκυψαν και ποια πλευρά της εργασίας δεν μετριέται σωστά.
Εξίσου σημαντική είναι η δυνατότητα αναθεώρησης. Ένας δείκτης που ήταν χρήσιμος όταν η εταιρεία είχε δέκα εργαζομένους μπορεί να μην εξυπηρετεί με τον ίδιο τρόπο έναν οργανισμό με εκατό. Οι ανάγκες αλλάζουν και οι στόχοι πρέπει να προσαρμόζονται.
Η τεχνολογία έχει κάνει τη μέτρηση ευκολότερη από ποτέ. Dashboards, CRM και εργαλεία ανάλυσης επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να παρακολουθούν σχεδόν κάθε πλευρά της δραστηριότητάς τους.
Όμως η ύπαρξη περισσότερων δεδομένων δεν αντικαθιστά την ανάγκη για σωστή διοικητική κρίση.
Ένας αριθμός μπορεί να δείχνει ότι κάτι άλλαξε. Δεν εξηγεί πάντα γιατί συνέβη ούτε αν η αλλαγή είναι πραγματικά θετική.
Για αυτό, οι στόχοι χρειάζεται να αντιμετωπίζονται ως εργαλεία καθοδήγησης και όχι ως αυτοσκοπός. Πρέπει να βοηθούν τους ανθρώπους να κατανοούν τι έχει σημασία, χωρίς να τους ενθαρρύνουν να βελτιώνουν απλώς την εικόνα μιας αναφοράς.
Γιατί μια επιχείρηση δεν γίνεται απαραίτητα καλύτερη επειδή οι δείκτες της δείχνουν καλύτεροι. Γίνεται καλύτερη όταν οι αριθμοί αντανακλούν πραγματική βελτίωση στον τρόπο που λειτουργεί και στην αξία που δημιουργεί.