Μια νέα προσέγγιση στην επιχειρηματικότητα
Για πολλά χρόνια, η επιχειρηματικότητα συνδεόταν με μια συγκεκριμένη αντίληψη. Όποιος αποφάσιζε να δημιουργήσει τη δική του εταιρεία έπρεπε να εγκαταλείψει τη μισθωτή εργασία του, να αφιερώσει όλο τον χρόνο του στην επιχείρηση και να αναλάβει εξ ολοκλήρου το ρίσκο της επιλογής του. Σήμερα, όμως, μια διαφορετική προσέγγιση κερδίζει έδαφος στη συζήτηση γύρω από την επιχειρηματικότητα. Πρόκειται για την επιλογή ανθρώπων που διατηρούν την επαγγελματική τους θέση και παράλληλα χτίζουν τη δική τους επιχείρηση, χωρίς να θεωρούν ότι πρέπει να εγκαταλείψουν τη μία δραστηριότητα για χάρη της άλλης από την πρώτη ημέρα.
Στη διεθνή ακαδημαϊκή βιβλιογραφία, το μοντέλο αυτό είναι γνωστό ως hybrid entrepreneurship, δηλαδή παράλληλη επιχειρηματικότητα. Μια συστηματική ανασκόπηση 43 επιστημονικών εργασιών ανέδειξε το ενδιαφέρον της ερευνητικής κοινότητας για αυτή την επαγγελματική διαδρομή, εξετάζοντας τα κίνητρα, τις επιλογές και τις διαφορετικές πορείες των ανθρώπων που συνδυάζουν τη μισθωτή εργασία με τη δική τους επιχειρηματική δραστηριότητα. Ίσως, επομένως, να βρισκόμαστε μπροστά σε μια προσέγγιση που αξίζει να εξετάσουν περισσότεροι άνθρωποι, τόσο όσοι σχεδιάζουν να γίνουν επιχειρηματίες όσο και όσοι έχουν ήδη ξεκινήσει τη δική τους εταιρεία.
Η οικονομική ασφάλεια ως μοχλός ανάπτυξης
Η δημιουργία μιας επιχείρησης συνοδεύεται από αβεβαιότητα. Τα έσοδα μπορεί να καθυστερήσουν, η προσέλκυση πελατών να απαιτήσει περισσότερο χρόνο και η ανάπτυξη να χρειαστεί μεγαλύτερα κεφάλαια από όσα είχαν αρχικά υπολογιστεί. Σε αυτό το περιβάλλον, η διατήρηση μιας μισθωτής εργασίας μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός περιορισμού του οικονομικού κινδύνου, προσφέροντας ένα σχετικά σταθερό εισόδημα ενώ ο επιχειρηματίας αναπτύσσει το προϊόν, τις υπηρεσίες και τις συνεργασίες του.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την κάλυψη των καθημερινών εξόδων. Ένας επιχειρηματίας που δεν εξαρτάται άμεσα από τα έσοδα της νέας του δραστηριότητας για την προσωπική του επιβίωση μπορεί να έχει μεγαλύτερη ευχέρεια να επανεπενδύει χρήματα στην ανάπτυξη, να δοκιμάζει νέες ιδέες και να αποφεύγει βιαστικές αποφάσεις υπό οικονομική πίεση. Η σχετική ακαδημαϊκή έρευνα εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η διατήρηση μιας υφιστάμενης εργασίας μπορεί να μειώσει την αβεβαιότητα κατά την είσοδο στην επιχειρηματικότητα και να επηρεάσει την πορεία μιας νέας επιχείρησης.
Δεν χρειάζεται να εγκαταλείψεις τη δουλειά σου
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία αυτής της προσέγγισης είναι ότι η ίδρυση μιας επιχείρησης δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά την παραίτηση από τη μισθωτή εργασία. Ούτε σημαίνει ότι κάθε επιχειρηματίας πρέπει να ακολουθήσει την ίδια διαδρομή ή ότι η πλήρης αφοσίωση στην εταιρεία του είναι πάντοτε η καλύτερη επιλογή.
Κάποιοι επιλέγουν να διατηρήσουν τη μισθωτή εργασία τους μόνο κατά τα πρώτα χρόνια, μέχρι η επιχείρησή τους να αποκτήσει σταθερότητα και επαρκή έσοδα. Άλλοι μπορεί να συνεχίσουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, εφόσον οι δύο δραστηριότητες είναι συμβατές με τους στόχους και τις δυνατότητές τους. Υπάρχουν, επίσης, περιπτώσεις στις οποίες η μισθωτή εργασία αποτελεί συνειδητή επιλογή μακροπρόθεσμα και όχι απλώς ένα μεταβατικό στάδιο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Jody Porowski, ιδρύτρια της τεχνολογικής startup Avelist, η οποία ανέπτυσσε τη δική της επιχείρηση ενώ εργαζόταν στη SAS. Αντίστοιχα, ο Pierre Omidyar ξεκίνησε την επιχείρηση που εξελίχθηκε στο eBay ενώ εργαζόταν ως μηχανικός λογισμικού στη General Magic. Οι περιπτώσεις αυτές αναδεικνύουν ότι η επιχειρηματικότητα μπορεί να ξεκινήσει παράλληλα με μια επαγγελματική σταδιοδρομία, χωρίς να απαιτείται εξαρχής μια απόλυτη επιλογή ανάμεσα στις δύο δραστηριότητες.
Το λογιστικό και ασφαλιστικό σκέλος
Η παράλληλη απασχόληση δεν προσφέρει μόνο τη δυνατότητα διατήρησης ενός εισοδήματος κατά την ανάπτυξη μιας επιχείρησης. Δημιουργεί και ένα διαφορετικό πλαίσιο οικονομικού και λογιστικού σχεδιασμού, το οποίο αξίζει να εξετάζεται από την πρώτη ημέρα. Στην Ελλάδα, τα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ για τον Σεπτέμβριο του 2025 καταγράφουν 238.846 μη μισθωτούς ασφαλισμένους που είχαν παράλληλα μισθωτή εργασία. Το στοιχείο δεν αφορά αποκλειστικά ιδιοκτήτες εταιρειών, αποτυπώνει όμως ότι ο συνδυασμός μισθωτής απασχόλησης και αυτοαπασχόλησης αποτελεί μια υπαρκτή επαγγελματική πραγματικότητα.
Από ασφαλιστικής πλευράς, η παράλληλη απασχόληση υπάγεται σε ειδικούς κανόνες. Ανάλογα με την περίπτωση, οι εισφορές που καταβάλλονται μέσω της μισθωτής εργασίας συνυπολογίζονται για τον προσδιορισμό των πρόσθετων υποχρεώσεων από τη μη μισθωτή δραστηριότητα. Αυτό σημαίνει ότι ο ενδιαφερόμενος πρέπει να εξετάσει το πραγματικό ασφαλιστικό κόστος του και όχι να θεωρήσει ότι θα καταβάλλει υποχρεωτικά δύο πλήρη ποσά εισφορών ή ότι δεν θα έχει πρόσθετες επιβαρύνσεις.
Στο φορολογικό σκέλος, η σωστή οργάνωση των επαγγελματικών εξόδων, η τήρηση των παραστατικών και η επιλογή της κατάλληλης νομικής μορφής μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την οικονομική λειτουργία της επιχείρησης. Οι εκπιπτόμενες δαπάνες αναγνωρίζονται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ενώ η φορολογική μεταχείριση διαφέρει ανάλογα με το αν πρόκειται για ατομική επιχείρηση ή εταιρεία και με το συνολικό καθεστώς του φορολογουμένου.
Επομένως, το πιθανό όφελος δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως αυτόματη φορολογική έκπτωση επειδή κάποιος είναι ταυτόχρονα μισθωτός και επιχειρηματίας. Βρίσκεται κυρίως στη δυνατότητα καλύτερου προγραμματισμού, στην ορθή αξιοποίηση των νόμιμων προβλέψεων και στην αποφυγή περιττών επιβαρύνσεων μέσω έγκαιρης λογιστικής καθοδήγησης. Για κάθε περίπτωση απαιτείται εξατομικευμένος έλεγχος από λογιστή, καθώς οι υποχρεώσεις εξαρτώνται από τα πραγματικά δεδομένα της δραστηριότητας.
Μια νέα προσέγγιση με μακροπρόθεσμη προοπτική
Η παράλληλη επιχειρηματικότητα μπορεί να αποτελέσει μια εναλλακτική στρατηγική για όσους θέλουν να δημιουργήσουν κάτι δικό τους χωρίς να εκτεθούν από την πρώτη στιγμή στο σύνολο του οικονομικού κινδύνου. Για τους επίδοξους επιχειρηματίες, προσφέρει τη δυνατότητα να δοκιμάσουν μια ιδέα πριν προχωρήσουν σε μια μεγάλη επαγγελματική αλλαγή. Για όσους έχουν ήδη εταιρεία, μπορεί να λειτουργήσει ως τρόπος διατήρησης της οικονομικής σταθερότητας, υπό την προϋπόθεση ότι ο χρόνος και οι επαγγελματικές υποχρεώσεις το επιτρέπουν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση είναι κατάλληλη για όλους. Ορισμένες επιχειρήσεις απαιτούν καθημερινή παρουσία, γρήγορες αποφάσεις και πλήρη αφοσίωση, ενώ άλλες μπορούν να αναπτυχθούν σταδιακά με διαφορετική οργάνωση. Επιπλέον, χρειάζεται προσοχή σε τυχόν συμβατικές υποχρεώσεις προς τον εργοδότη, σε περιορισμούς ανταγωνισμού και στη διαχείριση εμπιστευτικών πληροφοριών.
Ωστόσο, ίσως αξίζει να επανεξετάσουμε την παραδοσιακή αντίληψη ότι για να θεωρείται κάποιος πραγματικός επιχειρηματίας πρέπει να εγκαταλείψει τη μισθωτή του εργασία. Η επιχειρηματικότητα δεν έχει μία μόνο διαδρομή και η διατήρηση δύο επαγγελματικών ρόλων δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη έλλειψης φιλοδοξίας ή δέσμευσης. Μπορεί να είναι μια συνειδητή στρατηγική που επιτρέπει στον άνθρωπο να διαχειρίζεται καλύτερα τους πόρους του και να αναπτύσσει την επιχείρησή του με μεγαλύτερη προετοιμασία.
Ίσως, τελικά, αυτή να είναι μια νέα προσέγγιση που αξίζει να υιοθετήσουν περισσότεροι άνθρωποι, όχι ως κανόνας για όλους, αλλά ως επιλογή που πρέπει να αξιολογείται σοβαρά πριν από την έναρξη μιας επιχείρησης. Το ζητούμενο δεν είναι να εγκαταλείψει κάποιος όσο το δυνατόν γρηγορότερα τη δουλειά του, αλλά να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε να αποφασίσει ο ίδιος πότε, αν και με ποιον τρόπο θέλει να αφοσιωθεί πλήρως στο επιχειρηματικό του εγχείρημα.
