Μια αναπτυσσόμενη επιχείρηση μπορεί να χρειάζεται την εμπειρία ενός CFO, ενός Marketing Director ή ενός Technology Officer πολύ πριν αποκτήσει το μέγεθος που δικαιολογεί μια αντίστοιχη full-time θέση. Ανάμεσα στην ανάγκη και στο κόστος μιας μόνιμης πρόσληψης έχει αρχίσει να δημιουργείται ένας διαφορετικός τρόπος συνεργασίας: τα fractional executives.
Πρόκειται για έμπειρα στελέχη που αναλαμβάνουν έναν ανώτερο διοικητικό ρόλο σε μια επιχείρηση για συγκεκριμένο μέρος του χρόνου τους. Μπορεί να εργάζονται κάποιες ημέρες τον μήνα ή συγκεκριμένες ώρες την εβδομάδα, έχοντας όμως πραγματική συμμετοχή στη στρατηγική και στις αποφάσεις της εταιρείας.
Η διαφορά από έναν παραδοσιακό consultant είναι σημαντική. Ένας σύμβουλος συνήθως αναλύει μια κατάσταση, προτείνει λύσεις και παραδίδει ένα πλάνο. Ένα fractional στέλεχος μπορεί να συμμετέχει και στην ίδια την εφαρμογή. Δεν βρίσκεται απλώς έξω από την επιχείρηση παρατηρώντας. Αναλαμβάνει συγκεκριμένη ευθύνη και συνεργάζεται με την υπάρχουσα ομάδα.
Για μια μικρότερη εταιρεία, αυτή η προσέγγιση μπορεί να καλύψει ένα δύσκολο κενό. Ένας founder μπορεί να έχει εξαιρετική γνώση του προϊόντος ή της αγοράς, αλλά να μην έχει εμπειρία στη χρηματοοικονομική οργάνωση, στο scaling μιας ομάδας ή στη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης εμπορικής στρατηγικής.
Η πρόσληψη ενός senior στελέχους πλήρους απασχόλησης μπορεί να είναι δυσανάλογη σε αυτή τη φάση. Παράλληλα, ένας junior εργαζόμενος μπορεί να μην έχει ακόμη την εμπειρία που απαιτείται για να σχεδιάσει τη λειτουργία από την αρχή. Το fractional μοντέλο προσπαθεί να καλύψει ακριβώς αυτό το ενδιάμεσο σημείο.
Ένα fractional CFO, για παράδειγμα, μπορεί να οργανώσει καλύτερα τις οικονομικές αναφορές, το cash flow, τον προϋπολογισμό και τον τρόπο με τον οποίο η διοίκηση παρακολουθεί την οικονομική εικόνα. Δεν χρειάζεται απαραίτητα να βρίσκεται καθημερινά στο γραφείο για να δημιουργήσει τις σωστές δομές.
Αντίστοιχα, ένας fractional CMO μπορεί να βοηθήσει μια επιχείρηση που πραγματοποιεί αρκετές marketing ενέργειες χωρίς ξεκάθαρη στρατηγική. Μπορεί να οργανώσει το positioning, τα κανάλια, τον προϋπολογισμό και τους στόχους, ενώ η καθημερινή εκτέλεση παραμένει στην εσωτερική ομάδα ή στους εξωτερικούς συνεργάτες.
Το πλεονέκτημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Ένα έμπειρο στέλεχος έχει συνήθως αντιμετωπίσει παρόμοια προβλήματα σε διαφορετικές εταιρείες. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να αναγνωρίσει γρηγορότερα μοτίβα, να αποφύγει ορισμένα συνηθισμένα λάθη και να βοηθήσει την ομάδα να προχωρήσει χωρίς να χρειάζεται να μάθει τα πάντα μέσα από δοκιμή και αποτυχία.
Υπάρχει όμως μια βασική προϋπόθεση: ο ρόλος πρέπει να είναι ξεκάθαρος. Αν μια επιχείρηση προσλάβει έναν fractional executive χωρίς να έχει ορίσει τι ακριβώς πρέπει να αλλάξει, υπάρχει κίνδυνος η συνεργασία να περιοριστεί σε meetings και γενικές συμβουλές.
Χρειάζεται συγκεκριμένη αποστολή. Μπορεί να είναι η δημιουργία οικονομικής οργάνωσης, η είσοδος σε μια νέα αγορά, η αναδιοργάνωση ενός τμήματος ή η προετοιμασία της εταιρείας για το επόμενο στάδιο ανάπτυξης. Όσο πιο σαφής είναι ο στόχος, τόσο πιο εύκολο είναι να αξιολογηθεί και η αξία της συνεργασίας.
Εξίσου σημαντική είναι η πρόσβαση στην πληροφορία. Ένα senior στέλεχος δεν μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά αν βλέπει μόνο ένα μικρό μέρος της πραγματικής εικόνας. Χρειάζεται δεδομένα, επικοινωνία με την ομάδα και αρκετή εμπιστοσύνη ώστε να μπορεί να εντοπίσει προβλήματα που ίσως δεν είναι άμεσα εμφανή.
Το μοντέλο έχει φυσικά και περιορισμούς. Ένας άνθρωπος που βρίσκεται στην επιχείρηση μία ή δύο ημέρες την εβδομάδα δεν μπορεί να συμμετέχει σε κάθε μικρή απόφαση. Για αυτό, η καθημερινή ομάδα πρέπει να μπορεί να συνεχίζει την εκτέλεση χωρίς να εξαρτάται συνεχώς από την παρουσία του.
Στην πραγματικότητα, ένας καλός fractional executive δεν πρέπει να κάνει την εταιρεία περισσότερο εξαρτημένη από εκείνον. Ιδανικά, δημιουργεί διαδικασίες, αναπτύσσει ανθρώπους και μεταφέρει γνώση ώστε η επιχείρηση να γίνεται σταδιακά πιο αυτόνομη.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν η συνεργασία έχει συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα. Αν μετά την αποχώρηση του στελέχους όλα επιστρέψουν στην προηγούμενη κατάσταση, τότε δημιουργήθηκε προσωρινή υποστήριξη αλλά όχι πραγματική οργανωτική βελτίωση.
Υπάρχει και ένα ακόμη ενδιαφέρον πλεονέκτημα. Το fractional μοντέλο επιτρέπει σε μια επιχείρηση να καταλάβει καλύτερα ποιον ρόλο χρειάζεται πριν προχωρήσει σε μόνιμη πρόσληψη. Μέσα από τη συνεργασία μπορεί να διαπιστώσει ποιες αρμοδιότητες είναι πραγματικά κρίσιμες και τι είδους άνθρωπος ταιριάζει στην επόμενη φάση.
Δεν αποτελεί, βέβαια, λύση για κάθε εταιρεία. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ένας διοικητικός ρόλος απαιτεί καθημερινή παρουσία και βαθιά συμμετοχή σε όλες τις λειτουργίες. Όταν όμως η ανάγκη είναι κυρίως στρατηγική ή αφορά μια συγκεκριμένη περίοδο μετάβασης, η μερική συμμετοχή ενός έμπειρου στελέχους μπορεί να είναι αρκετή.
Το ενδιαφέρον με τα fractional executives είναι ότι αλλάζουν τη συνηθισμένη αντίληψη γύρω από το οργανόγραμμα. Μια επιχείρηση δεν χρειάζεται πλέον να επιλέγει μόνο ανάμεσα στο «δεν έχω αυτόν τον ρόλο» και στο «προσλαμβάνω full-time».
Υπάρχει πλέον και ένας ενδιάμεσος δρόμος: πρόσβαση στην εμπειρία ακριβώς στο επίπεδο και για το χρονικό διάστημα που τη χρειάζεται η εταιρεία.
Και για μια επιχείρηση που μεγαλώνει, αυτό μπορεί να έχει ιδιαίτερη αξία. Γιατί πολλές φορές δεν χρειάζεται ακόμη έναν ακόμη άνθρωπο στο οργανόγραμμα. Χρειάζεται πρώτα τη σωστή εμπειρία στο τραπέζι όπου παίρνονται οι αποφάσεις.
