Άρθρο της Δήμητρας Λεμούσια, Business & Marketing Consultant
«Δεν είμαι σίγουρη ότι είμαι αρκετά καλή για αυτό.»
Αυτή η φράση δεν ειπώθηκε από έναν άπειρο επαγγελματία που ξεκινούσε τώρα την καριέρα του.Ειπώθηκε από μια επιτυχημένη επιχειρηματία, με χρόνια εμπειρίας, πιστούς πελάτες και αποδεδειγμένα αποτελέσματα.Και δεν ήταν η πρώτη φορά που την άκουγα.
Ως Σύμβουλος Επιχειρήσεων και Marketing, έχω βρεθεί δίπλα σε δεκάδες επιχειρηματίες, στελέχη, ελεύθερους επαγγελματίες και ανθρώπους που προσπαθούν καθημερινά να χτίσουν κάτι μεγαλύτερο από τους ίδιους. Και αν υπάρχει ένα κοινό χαρακτηριστικό που συναντώ πιο συχνά απ’ όσο θα περίμενε κανείς, αυτό είναι το λεγόμενο Σύνδρομο του Απατεώνα (ImpostorSyndrome).
Το παράδοξο; Δεν εμφανίζεται στους λιγότερο ικανούς. Εμφανίζεται συνήθως στους πιο ικανούς.
Τι είναι το Σύνδρομο του Απατεώνα;
Είναι εκείνη η εσωτερική φωνή που σου ψιθυρίζει ότι δεν αξίζεις πραγματικά την επιτυχία σου. Ότι οι άνθρωποι γύρω σου σε υπερεκτιμούν. Ότι κάποια στιγμή θα αποκαλυφθεί πως δεν γνωρίζεις αρκετά. Ότι οι επιτυχίες σου οφείλονται στην τύχη, στις συγκυρίες ή στους άλλους. Είναι η στιγμή που λαμβάνεις ένα βραβείο και σκέφτεσαι: “Ήμουν απλώς τυχερή.” Είναι η στιγμή που ένας πελάτης σε ευχαριστεί για τη δουλειά σου και εσύ απαντάς: “Εντάξει, δεν έκανα και κάτι σπουδαίο.” Είναι η στιγμή που έχεις ήδη αποδείξει την αξία σου, αλλά συνεχίζεις να συμπεριφέρεσαι σαν να πρέπει να την αποδείξεις ξανά από την αρχή.Κάθε μέρα…
Οι πιο ικανοί άνθρωποι είναι συχνά οι πιο αυστηροί κριτές του εαυτού τους
Αυτό που έχω παρατηρήσει μέσα από τη δουλειά μου είναι ότι οι άνθρωποι με υψηλό επίπεδο ευθύνης, γνώσης και επαγγελματισμού είναι συνήθως εκείνοι που αμφισβητούν περισσότερο τον εαυτό τους. Γιατί; Επειδή γνωρίζουν πόσα πολλά δεν γνωρίζουν. Ένας έμπειρος επαγγελματίας βλέπει όλες τις παραμέτρους ενός προβλήματος. Ένας αρχάριος βλέπει μόνο την επιφάνεια. Γι’ αυτό πολλές φορές οι πιο ικανοί άνθρωποι εμφανίζονται πιο συγκρατημένοι, πιο προσεκτικοί και λιγότερο βέβαιοι από ανθρώπους με σαφώς μικρότερη εμπειρία. Και κάπου εκεί ξεκινά η παγίδα.
Ένα περιστατικό που δεν θα ξεχάσω
Πριν από κάποιο διάστημα συνεργάστηκα με μια επαγγελματία η οποία ήθελε να δημιουργήσει τη δική της επιχείρηση. Διέθετε γνώσεις, εμπειρία, επαγγελματισμό και ένα εξαιρετικό υπόβαθρο στον κλάδο της. Κάθε φορά όμως που συζητούσαμε για τα επόμενα βήματα, επέστρεφε στο ίδιο σημείο: “Κι αν δεν τα καταφέρω;” “Κι αν υπάρχουν άλλοι καλύτεροι;” “Ποια είμαι εγώ για να βγω μπροστά;”
Το ενδιαφέρον είναι ότι οι φόβοι της δεν βασίζονταν σε πραγματικά δεδομένα. Βασίζονταν στην εικόνα που είχε η ίδια για τον εαυτό της. Μήνες αργότερα, αφού ξεκίνησε να εφαρμόζει το πλάνο μας, κατάφερε να κάνει πράγματα που θεωρούσε αδύνατα. Όχι γιατί απέκτησε ξαφνικά νέες γνώσεις. Αλλά γιατί σταμάτησε να αφήνει την αμφιβολία να παίρνει αποφάσεις για λογαριασμό της.
Η μεγαλύτερη ζημιά που προκαλεί
Το Σύνδρομο του Απατεώνα δεν είναι απλώς ένα δυσάρεστο συναίσθημα.Είναι ένας αόρατος μηχανισμός που επηρεάζει τις αποφάσεις μας.
Σε κάνει να:
- μην αυξάνεις τις τιμές σου,
- μην διεκδικείς μια καλύτερη θέση,
- μην μιλάς δημόσια,
- μην ξεκινάς το project που ονειρεύεσαι,
- μην εμφανίζεσαι στα social media,
- μην προωθείς τη δουλειά σου,
- μην κυνηγάς ευκαιρίες που αντικειμενικά αξίζεις.
Και το πιο επικίνδυνο; Σε πείθει ότι η αδράνεια είναι ασφάλεια. Ενώ στην πραγματικότητα είναι στασιμότητα.
Η αυτοπεποίθηση δεν έρχεται πριν τη δράση
Πολλοί περιμένουν να αισθανθούν έτοιμοι για να κάνουν το επόμενο βήμα. Η αλήθεια όμως είναι διαφορετική. Δεν αισθανόμαστε έτοιμοι και μετά προχωράμε. Προχωράμε και μέσα από τη διαδικασία αποκτούμε αυτοπεποίθηση. Αν περιμένουμε να εξαφανιστούν όλες οι αμφιβολίες, πιθανότατα δεν θα ξεκινήσουμε ποτέ.
Κανένας επιχειρηματίας δεν ένιωσε απόλυτα έτοιμος όταν ξεκίνησε. Κανένας ομιλητής δεν ανέβηκε στη σκηνή χωρίς άγχος. Κανένας επαγγελματίας δεν είχε όλες τις απαντήσεις από την πρώτη ημέρα. Η πρόοδος δεν ανήκει σε αυτούς που δεν φοβούνται. Ανήκει σε αυτούς που προχωρούν παρά τον φόβο.
Μια διαπίστωση που άλλαξε τον τρόπο που βλέπω τις επιχειρήσεις
Όσο περισσότερα χρόνια εργάζομαι ως σύμβουλος, τόσο περισσότερο συνειδητοποιώ ότι τα μεγαλύτερα εμπόδια μιας επιχείρησης δεν είναι πάντα η αγορά, ο ανταγωνισμός ή η οικονομία. Πολύ συχνά είναι οι πεποιθήσεις του ίδιου του ανθρώπου που βρίσκεται πίσω από αυτή. Έχω δει επιχειρήσεις να καθυστερούν την ανάπτυξή τους επειδή ο ιδρυτής τους δεν πίστευε ότι άξιζε να μεγαλώσει. Έχω δει εξαιρετικούς επαγγελματίες να υποτιμούν την αξία τους. Έχω δει ανθρώπους με τεράστιες δυνατότητες να παραμένουν αόρατοι επειδή φοβούνταν την έκθεση. Και έχω δει αυτούς τους ίδιους ανθρώπους να μεταμορφώνονται τη στιγμή που αποφάσισαν να εμπιστευτούν περισσότερο τον εαυτό τους.
Η δική μου άποψη
Πιστεύω ότι το Σύνδρομο του Απατεώνα δεν είναι ένδειξη ανικανότητας. Είναι συχνά ένδειξη συνείδησης, ευθύνης και υψηλών προσδοκιών από τον εαυτό μας. Το πρόβλημα ξεκινά όταν του επιτρέπουμε να κρατά το τιμόνι. Γιατί τότε δεν μας προστατεύει.
Μας περιορίζει. Και ίσως η πιο σημαντική ερώτηση που μπορούμε να κάνουμε στον εαυτό μας δεν είναι: “Είμαι αρκετά καλή;” Αλλά: “Πόσες ευκαιρίες έχω χάσει περιμένοντας να νιώσω αρκετά καλή;” Γιατί πολλές φορές ο μόνος άνθρωπος που δεν βλέπει την πραγματική μας αξία, είμαστε εμείς οι ίδιοι.
Σχετικά με τη συγγραφέα
Η Δήμητρα Λεμούσια είναι Business & Marketing Consultant και ιδρύτρια της Elev8 Hub. Εξειδικεύεται στη στρατηγική ανάπτυξη επιχειρήσεων, το positioning, το marketing και τη δημιουργία βιώσιμων μοντέλων ανάπτυξης για επαγγελματίες και επιχειρήσεις στην Ελλάδα και την Κύπρο. Μέσα από τη δουλειά της βοηθά επιχειρηματίες να μετατρέπουν τη γνώση και την εμπειρία τους σε ξεκάθαρη στρατηγική, ανάπτυξη και ουσιαστικά αποτελέσματα. Καινοτομεί με το πρώτο digital product για επιχειρηματίες το CEO’sBlueprint ένα ολοκληρωμένο επιχειρηματικό σύστημα που σε καθοδηγεί από το mindset και τη στρατηγική μέχρι το brand, τις πωλήσεις, την ανάπτυξη και τη χρηματοοικονομική ετοιμότητα.
