Δύο εργαζόμενοι βρίσκονται στο ίδιο τμήμα, έχουν παρόμοιες αρμοδιότητες και συμμετέχουν σε αντίστοιχα projects. Ο ένας γνωρίζει ακριβώς πώς διαμορφώνεται ο μισθός του και τι χρειάζεται να πετύχει για να εξελιχθεί. Ο άλλος δεν έχει καμία σαφή εικόνα. Όταν έρθει η στιγμή μιας μισθολογικής συζήτησης, η διαδικασία μπορεί να βασιστεί περισσότερο στην προσωπική διαπραγμάτευση παρά σε ξεκάθαρα επαγγελματικά κριτήρια.
Αυτό είναι ένα από τα ζητήματα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει η διαφάνεια στις αμοιβές, γνωστή διεθνώς ως Pay Transparency.
Η έννοια δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάθε εργαζόμενος πρέπει να γνωρίζει τον ακριβή μισθό όλων των συναδέλφων του. Αφορά κυρίως τη σαφήνεια γύρω από τον τρόπο με τον οποίο καθορίζονται οι αποδοχές, τα κριτήρια μισθολογικής εξέλιξης και τις διαφορές που μπορεί να υπάρχουν ανάμεσα σε αντίστοιχους ρόλους.
Στο πλαίσιο του ESG, η διαφάνεια στις αμοιβές συνδέεται με την κοινωνική διάσταση της βιωσιμότητας. Μια επιχείρηση δεν αξιολογείται μόνο από τις οικονομικές επιδόσεις της, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τους ανθρώπους της, δημιουργεί ευκαιρίες εξέλιξης και εφαρμόζει δίκαιες εργασιακές πρακτικές.
Για πολλά χρόνια, οι συζητήσεις γύρω από τους μισθούς αντιμετωπίζονταν σε αρκετά εργασιακά περιβάλλοντα ως προσωπικό ζήτημα που έπρεπε να παραμένει μακριά από την καθημερινή επικοινωνία. Αυτό μπορεί να δημιουργεί αβεβαιότητα, ιδιαίτερα όταν οι εργαζόμενοι δεν γνωρίζουν ποια κριτήρια επηρεάζουν τις οικονομικές τους απολαβές.
Ένας άνθρωπος μπορεί να πιστεύει ότι χρειάζεται απλώς να εργάζεται περισσότερες ώρες για να διεκδικήσει αύξηση. Κάποιος άλλος μπορεί να θεωρεί ότι η μισθολογική εξέλιξη συνδέεται αποκλειστικά με τα χρόνια προϋπηρεσίας. Αν η εταιρεία δεν έχει εξηγήσει πώς λειτουργεί η διαδικασία, δημιουργούνται διαφορετικές προσδοκίες που ενδέχεται να οδηγήσουν σε απογοήτευση.
Η μεγαλύτερη διαφάνεια μπορεί να περιορίσει αυτή την ασάφεια.
Μια επιχείρηση μπορεί, για παράδειγμα, να ορίζει μισθολογικά εύρη για συγκεκριμένες θέσεις και να εξηγεί ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την τοποθέτηση ενός εργαζομένου μέσα σε αυτά. Η εμπειρία, οι απαιτήσεις του ρόλου, οι επαγγελματικές δεξιότητες και οι ευθύνες μπορούν να αποτελούν μέρος μιας οργανωμένης διαδικασίας.
Το σημαντικό είναι τα κριτήρια να είναι κατανοητά και να εφαρμόζονται με συνέπεια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δύο εργαζόμενοι με τον ίδιο τίτλο πρέπει να αμείβονται υποχρεωτικά με το ίδιο ποσό. Μπορεί να διαθέτουν διαφορετική εμπειρία, εξειδίκευση ή επίπεδο ευθύνης. Η ουσία βρίσκεται στο να μπορεί η επιχείρηση να εξηγήσει με αντικειμενικό τρόπο γιατί υπάρχουν αυτές οι διαφορές.
Όταν κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό, δημιουργείται λόγος να εξεταστεί αν η μισθολογική πολιτική χρειάζεται βελτίωση.
Η διαφάνεια μπορεί να επηρεάσει και τη διαδικασία προσλήψεων. Όταν μια αγγελία περιλαμβάνει ένα ρεαλιστικό εύρος αποδοχών, ο υποψήφιος μπορεί να αξιολογήσει καλύτερα αν η θέση ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του. Παράλληλα, η επιχείρηση έχει τη δυνατότητα να περιορίσει συζητήσεις που καταλήγουν σε ασυμφωνία μόνο στο τελευταίο στάδιο.
Η πρακτική αυτή δεν εξαλείφει την ανάγκη διαπραγμάτευσης. Μπορεί όμως να δημιουργήσει ένα πιο ξεκάθαρο σημείο εκκίνησης για τις δύο πλευρές.
Υπάρχουν και ζητήματα που χρειάζονται προσεκτικό χειρισμό. Μια εταιρεία που ανακοινώνει μισθολογικά εύρη χωρίς να έχει εξετάσει τις υπάρχουσες αμοιβές ενδέχεται να δημιουργήσει ερωτήματα τα οποία δεν είναι προετοιμασμένη να απαντήσει.
Αν δύο εργαζόμενοι ανακαλύψουν ότι βρίσκονται σε διαφορετικό επίπεδο αποδοχών, η διοίκηση χρειάζεται να μπορεί να εξηγήσει τη διαφορά και, όπου εντοπίζονται αδικαιολόγητες αποκλίσεις, να εξετάσει τις απαραίτητες διορθώσεις.
Για αυτό, η πραγματική διαφάνεια ξεκινά πριν από τη δημόσια επικοινωνία μιας μισθολογικής πολιτικής.
Απαιτεί καταγραφή των ρόλων, αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων και αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο έχουν διαμορφωθεί οι αποδοχές. Χρειάζεται επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων, ώστε η ενημέρωση για τις μισθολογικές πολιτικές να μη μετατρέπεται σε αδικαιολόγητη αποκάλυψη ατομικών πληροφοριών.
Η συμμετοχή των εργαζομένων έχει επίσης σημασία. Όταν η εταιρεία εξηγεί τα κριτήρια αξιολόγησης, μπορεί να δημιουργήσει πιο ουσιαστικές συζητήσεις για τις δεξιότητες που χρειάζεται να αναπτυχθούν και τις ευθύνες που συνδέονται με μια επαγγελματική προαγωγή.
Έτσι, η μισθολογική εξέλιξη παύει να εμφανίζεται ως μια διαδικασία με άγνωστους κανόνες.
Για τις μικρότερες επιχειρήσεις, η εφαρμογή μιας οργανωμένης πολιτικής μπορεί να φαίνεται απαιτητική. Δεν χρειάζεται όμως να ξεκινήσει με ένα περίπλοκο σύστημα. Η σαφής περιγραφή των θέσεων, η καταγραφή των κριτηρίων αύξησης και η συνεπής αξιολόγηση μπορούν να αποτελέσουν μια ουσιαστική αρχή.
Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο πόσα χρήματα καταβάλλει μια επιχείρηση. Είναι και κατά πόσο οι άνθρωποί της αντιλαμβάνονται ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται με δίκαιο και κατανοητό τρόπο.
Φυσικά, η διαφάνεια από μόνη της δεν εγγυάται υψηλότερους μισθούς ούτε διορθώνει αυτόματα τις ανισότητες. Μια εταιρεία μπορεί να διαθέτει ξεκάθαρους κανόνες και ταυτόχρονα να χρειάζεται να βελτιώσει το συνολικό επίπεδο των αποδοχών της.
Ωστόσο, η ύπαρξη σαφών διαδικασιών επιτρέπει να αναγνωρίζονται ευκολότερα τα προβλήματα και να εξετάζονται με πραγματικά δεδομένα.
Η κοινωνική διάσταση του ESG αποκτά αξία ακριβώς όταν οι γενικές δεσμεύσεις για δίκαιη μεταχείριση μετατρέπονται σε πρακτικές που επηρεάζουν την καθημερινή εργασιακή εμπειρία.
Γιατί η εμπιστοσύνη ανάμεσα σε μια επιχείρηση και στους εργαζομένους της δεν χτίζεται μόνο από το ύψος των αποδοχών. Χτίζεται και από την πεποίθηση ότι πίσω από κάθε οικονομική απόφαση υπάρχουν ξεκάθαροι κανόνες, συνέπεια και πραγματικός σεβασμός.